★★★ Vluchteling in de Versnelling ★★★

realiseert bedrijfsmatige en professionele oplossingen voor betere & snellere integratie

Asielopvang verstoort de mentale gezondheid van vluchtelingen – Notie 1

‘The Netherlands’, zei de man op het politiebureau. ‘You are in Nederland.’ ‘Toen hoorde ik waar we uitgestapt waren … Maar wat Nederland dan is?’ Mo is als 21-jarige gevlucht vanuit een miljoenenstad in het zuiden van Iran. Hij mocht gelijk door naar Ter Apel, inchecken zeg maar. Twee weken later krijgt hij in een ‘grote’ Nederlandse stad tijdelijke opvang: daar bivakkeert hij samen met zijn neef en nog een paar op een kamer in een voormalig schoolgebouw. De stad is heel actief in het organiseren van allerlei leuke dingen voor asielzoekers. Hij vindt aansluiting bij een kerk, waar ook in zijn taal wordt gesproken. Twee maanden later mag Mo weer verder trekken, naar een nieuwe tijdelijke opvang.

De postmigratie-ervaring, de eerste periode na de vlucht, wordt getekend door de asielprocedure. Asielzoekers wachten de beslissing op hun asielaanvraag in principe af in een asielzoekerscentrum (AZC). Maar door de grote toename afgelopen jaar is daar niet genoeg ruimte en worden asielzoekers tijdelijk – variërend van 3 dagen tot 2-3 maanden – gehuisvest op wisselende locaties. Voor de officiële procedure (vaak in 5 dagen afgerond) gaan ze na gemiddeld 4-5 maanden, door naar een speciaal AZC (ProcesOpvangLocatie).

In de opvanglocaties en AZC’s is vrijwel altijd sprake van beperkte privacy en vaak ook afzondering van de rest van de samenleving. Ook hebben asielzoekers beperkte rechten ten aanzien van werk, opleiding en sociale zekerheid. Na de erkenning verandert er weinig. De vluchteling verhuist weer door naar een normaal AZC, gemiddeld 5-6 maanden wachten op eigen huisvesting. Ze mogen nu wel werken en studeren, maar dat is weinig realistisch. ‘De verwachting is dat een lange periode van verblijf in een dergelijke situatie gevolgen heeft voor de mentale gezondheid van vluchtelingen”, schrijft onderzoeker Linda Bakker. ‘Ik toon aan dat vluchtelingen die langer dan vijf jaar in een AZC verblijven, meer mentale gezondheidsproblemen ervaren en bovendien op de langere termijn minder kans hebben om op de arbeidsmarkt te participeren.’

Nu verblijven er op dit moment nog niet veel vluchtelingen langer dan 5 jaar in een AZC. Maar aannemelijk is dat de condities nú, met de grote toestroom van asielzoekers, de wisselende opvang én de gedwongen ‘timesharing’ (lees: langdurig met wildvreemden op een kamer bivakkeren) zeker niet bevorderlijk zijn voor de mentale gezondheid.
Staatsecretaris Dijksma haastte zich begin dit jaar nog om elke asielzoeker te laten weten dat het best wel eens meer dan 20 maanden kan duren voordat men in Nederland echt kan binnenkomen. Afschrikken helpt naar nieuwe asielzoekers, maar heeft ook effecten op de al aanwezige vluchtelingen.

Promovendus Bakker constateerde ook ‘een negatief verband tussen de van overheidswege georganiseerde asielopvang en de gezondheid van vluchtelingen’ in het Verenigd Koninkrijk. Daar betreft dit vooral de fysieke gezondheid, omdat asielzoekers worden ondergebracht in woningen die in zeer slechte staat verkeren en in achterstandsbuurten staan.’ In de Nederlandse asielopvang zijn de faciliteiten op orde, maar blijkt een negatief verband met de mentale gezondheid.’

Conclusie:

  1. Er is in de eerste fase van de opvang van vluchtelingen, die al snel een jaar duurt, weinig positieve aandacht voor hun fysieke en mentale gezondheid. Beleid (NL onaantrekkelijk maken) en praktijk lijken dit zelfs te belemmeren.
  2. Gezien het belang van hun fysieke en mentale gezondheid voor de integratie van vluchtelingen is meer aandacht om dit te verbeteren belangrijk. Ook is het nodig om rekening houden met de nadelige gevolgen die (al zijn) ontstaan door het ontbreken van preventieve zorg voor de  gezondheid als de daadwerkelijke integratie wordt gestart.

Noot: Bakker, L. (2016, January 21). Seeking Sanctuary in the Netherlands. Erasmus University Rotterdam.

 


Dit is een serie korte notities over gesignaleerde knelpunten in de opvang van asielzoekers en de integratie van vluchtelingen. Doel is de knelpunten zorgvuldig te (her)kennen en gebruiken voor daadwerkelijke oplossingen. De noties staan in willekeurige volgorde en worden zo nodig verbeterd en geactualiseerd. Reacties graag! Gebruik daarvoor e-mail hier of de reactiemogelijkheid hieronder.

 

redactie • 18 mei 2016


Previous Post

Next Post