★★★ Vluchteling in de Versnelling ★★★

realiseert bedrijfsmatige en professionele oplossingen voor betere & snellere integratie

Voorbij ‘hét antwoord’ – Integraal denken en doen is cruciaal voor participatie vluchtelingen

Beter & Sneller (3)

Vluchtelingen moeten voor een nieuw bestaan veel en omvangrijke uitdagingen tegelijkertijd aangaan. Een deel daarvan is ook niet door hen zelf op te lossen. Het gangbare denken en doen versmalt dergelijke complexe verhalen graag tot een klein deel dat behapbaar of aansprekend is. Symptoombestrijding ligt dan op de loer en staat echte verbetering in de weg. Zelden wordt het individu en ook de samenleving op de lange duur wijzer van opportunistische versimpelingen. Gelukkig kan het ook anders. Voorbij de retoriek van ‘hét antwoord’ door politicus of professional is er de bredere weg van integraal denken en doen. Deze meervoudige benadering doet meer recht aan de werkelijkheid en is onmisbaar, effectief en lucratief tegelijk. Alles uit de kast!

Reductionisme is het vereenvoudigen van complexe zaken tot een enkele verklaring of doelstelling. Als denk- en doe-model komt het voort uit een lange en succesvolle, vooral natuurwetenschappelijke aanpak. De methode van splitsend denken probeert het probleem uit elkaar te halen tot zo klein mogelijke deelproblemen. Deze worden vervolgens apart opgelost en weer teruggeplaatst in het geheel. Als een soort machine, een automotor waarvan een onderdeel vervangbaar is. En in de regel werkt het ook prima … vooral voor eenvoudige opgaven.

Maatschappelijke en sociale zaken zijn in de regel niet eenvoudig. Ook dan wordt al te vaak gewerkt volgens de principes van het reductionisme. Een ingewikkeld verhaal steeds verder versmallen tot een klein deel dat oplosbaar is of lijkt. Of waarvoor een aanpak voor handen is of bedacht kan worden. Doen wat werkt!

Alweer! Voor de vierde keer deze week is die band lek. Even naar hiernaast voor een nieuwe plakker, want daar was door de nieuwe band van gisteren niet op gerekend. De buurman zit in de schuur … band plakkend. Ook al, is dat toeval? Samen vinden ze van niet en besluiten eens wat verder te kijken dan de wiel van hun fiets. Er blijken meer problemen met lekke banden in de buurt. Uiteindelijk vinden ze een oorzaak; een struik langs het fietspad met fijne en akelig scherpe doorns. De bezem biedt verbetering. Voor een duurzame oplossing moet de plantsoenendienst zorgen.

Het gangbare denken en doen ziet – bij gemis aan beter – de mens, de groep, de samenleving als een soort machine. Gebrek, achterstand, niet functioneren is het gevolg van een specifiek defect en de taak van de betrokkene(n) – als reparatieafdeling – is om dit onderdeel te herstellen.

Maatschappelijke, sociale en persoonlijke uitdagingen bestaan zowel uit problemen als uit verbeteringen. Noodzaak en wens. Voor beide is versmallen aantrekkelijk. Zo plak je je lekke band. Ga werken als je wilt integreren … De kans is echter groot dat hierdoor tegelijk het grotere doel voorbij wordt geschoten. Dat dit splitsend denken het zicht op het geheel doet verliezen. Met niet zelden symptoombestrijding in plaats van effectieve en duurzame verbeteringen als resultaat.

Het doet iedere keer weer pijn als blijkt dat het niet echt werkt. Vooral voor de direct betrokkene(n). Dat er weer een band lek is. Dat het maar niet lukt om als migrant bestendig werk te vinden. Dat de banale werkelijkheid de belofte van zorgeloos fietsen, de belofte van soepel participeren verstoort.

Waar het geheel, het grotere doel verdwijnt, volgt niet zelden een kakofonie aan stemmen voor het eigen gelijk. Wat heeft iemand in nood aan meerdere hulpverleners die vooral hun eigen werk willen doen – in plaats van samen met hem aan duurzame verbeteringen te werken?

 

Holistisch denken en integraal doen

Holistisch denken is een benadering van de werkelijkheid, die daar meer recht aan doet. Die de voordelen van reductioneel denken niet overboord gooit, integendeel. Juist door holistisch te denken, komen er  meer details tegelijk in het vizier. De holist kijkt verder dan de enkelvoudige benadering van ‘symptoom-gevolg’. Idealiter, het blijft mensenwerk, vindt er integratie plaats van een variëteit aan gezichtspunten binnen het grotere geheel.

Kan de inburgeraar het niveau van de cursus niet aan? Wil hij eigenlijk wel meewerken? Als we verder kijken naar de persoonlijke situatie merken wij mogelijk op dat heel andere factoren van grote invloed zijn op de beperkte resultaten in de cursus. Zoals het simpelweg ontbreken van een eigen leefruimte, waardoor de introverte en hoogsensitieve man voortdurend de onrust van anderen moet verwerken. Wellicht zouden we ook zien dat de familie in het vluchtland nog midden in oorlogsgebied woont en via apps en Al Jazeerah voor hem nog steeds het belangrijkste referentiepunt vormt. Een eigen woonplek, zo snel mogelijke gezinshereniging en een duidelijk toekomstperspectief (‘je volgende stap is een beroepsopleiding!’) kunnen wel eens betere oplossingen zijn dan het lineaire beroep op de eigen verantwoordelijkheid en de dreiging met boetes en schulden bijgevolg. (Op het niet tijdig behalen van het inburgeringsexamen staan vergaande sancties.)

Vluchtelingen zien zich als asielmigranten geconfronteerd met een groot aantal forse uitdagingen tegelijkertijd. Een (groot) deel daarvan is ook niet door hen zelf op te lossen. Reductionisme leidt dan snel tot bewustzijnsvernauwing – bij de vluchteling, maar erger nog bij de betrokken ‘oplossers’.

Politici, beleidsmakers, deskundigen, we leggen graag een lineair verbandje om een brandend vraagstuk. Maar de mensen om wie het gaat raken zo ook vaak van de regen in de drup. Hét antwoord is veelal te gemakkelijk én te gebrekkig. Het helpt niet om te focussen op een detail en daar op te richten. De werkelijkheid is daarvoor rijker en weerbarstiger tegelijk. Duurzame oplossing of verbetering vraagt om breder kijken en doen.

Bij maatschappelijk en sociale uitdagingen is de focus op duurzame verbeteringen essentieel. Dat geldt des te meer voor multifocale opgaven die mensen persoonlijk betreffen. Dan is verder kijken dan het eigen wiel niet zomaar wenselijk, geen Spielerei. Holistisch denken en integraal doen is dan recht doen aan die werkelijkheid, onmisbaar, effectief en lucratief tegelijk.

De vluchteling is gebaat bij een integrale benadering. Dat is geen aanrader, maar een must, een noodzaak. Wie de toekomst al direct versmalt tot bijvoorbeeld eigen verantwoordelijkheid, zo snel mogelijk de taal leren, aan het werk gaan, die slaat de plank al bij voorbaat mis.
Het werkte hiervoor niet en gaat ook hierna niet zo werken. Daar is veel meer voor nodig.
Alles uit de kast!

 


De serie Beter & Sneller vertelt over achtergronden van de specifieke aanpak van Vluchteling in de Versnelling:

  1. Visie – analyse, participatie, impact!
  2. De vluchteling centraal
  3. Integrale aanpak
  4. Cocreatie
  5. Deskundig en professioneel
  6. Bedrijfsmatige ontwikkeling
  7. Werk voor vluchtelingen

redactie • 2 maart 2017


Previous Post

Next Post